Rashondenwijzer: pseudo-wetenschappelijk en misleidend

Sinds enige tijd kunnen wij op het internet de Rashondenwijzer vinden, een initiatief van de Stichting Dier & Recht die vooral bekendheid heeft gekregen door de actie Varkens in Nood. Over die laatste actie kan ik weinig zeggen omdat ik er te weinig van weet. Wat ik wel weet dat ze bij Dier & Recht niet goed kunnen rekenen en dat ze zich schuldig maken aan misleiding van de consument door pseudo-wetenschappelijke publicaties op het internet te zetten. Die publicaties lijken slechts één doel te hebben: zoveel mogelijk publiciteit verkrijgen voor de organisatie. Dat sommige mensen daar in trappen is hun probleem, maar dat de redactie van een serieus consumentenprogramma als Radar deze effectbeluste publicaties serieus neemt is een uitermate kwalijke zaak.

De methode Rashondenwijzer: van dik hout zaagt men planken

Het is kinderlijk eenvoudig: je Googlet naar de erfelijke aandoeningen die bij bepaalde rassen kunnen voorkomen, je komt tot de conclusie dat bij het ene ras meer erfelijke aandoeningen kunnen voorkomen dan bij het andere, en je maakt daar lijstjes van. Het ras met de minste erfelijke aandoeningen krijgt een aanbeveling, het ras met de meeste erfelijke aandoeningen krijgt de kwalificatie “zeer af te raden vanwege erfelijke aandoeningen”.

Waarom is de methode Rashondenwijzer pseudo-wetenschappelijk en misleidend?

1. Wanneer je wetenschappelijk iets probeert te bewijzen moeten je argumenten valide zijn. Er moet gedegen onderzoek zijn verricht; een beetje Googlen op een regenachtige zondagmiddag kan met de beste wil van de wereld geen “onderzoek” worden genoemd.

2. De publicaties zijn misleidend omdat bij de consument de indruk wordt gewekt dat het aanschaffen van een Labrador – welke Labrador dan ook, en waar dan ook vandaan - uitermate risicovol is en dat de kans zeer hoog is dat de hond één of meerdere van de genoemde erfelijke aandoeningen zal ontwikkelen.  

De werkelijkheid is anders

Bij de Labrador zijn zo’n 137 erfelijke aandoeningen bekend. Bij de mens zijn veel meer erfelijke aandoeningen bekend, maar toch zijn we nog steeds niet uitgestorven. In Nederland behoort de Labrador tot de meest populaire honden. Het zijn fantastische gezinshonden, ze zijn intelligent, ze zijn gemakkelijk in de omgang, ze zijn lief voor de kinderen, en heel veel mensen willen graag een Labrador hebben. Dit is de factor “economische vraag”.

Het feit dat er bij de Labrador zo’n 137 erfelijke aandoeningen bekend zijn heeft met die populariteit te maken. Er is bij de Labrador meer onderzoek verricht dan bij welk ander ras dan ook. Dit betekent echter per definitie niet dat er bij andere rassen minder erfelijke aandoeningen voorkomen. Ook in dat opzicht is de Rashondenwijzer misleidend.

Populariteit is dodelijk voor een hondenras. Zodra een ras populair wordt en de economische vraag sterk stijgt, zijn er mensen die hun kans schoon zien en - om pure financiële redenen - aan die vraag willen voldoen. In Nederland kan iedereen honden fokken; daar heb je in principe geen vergunning voor nodig. Nederlanders staan bekend om hun zuinigheid; waarom zou je 1000 euro voor een hond uitgeven wanneer je voor 400 euro een hond kunt kopen die er precies zo uitziet? 

Voor de leek lijkt het alsof het verschil van 600 euro is gelegen in het feit dat je bij de ene hond wel een stamboom krijgt en bij de andere niet. Waarom zou je 600 euro voor een papiertje betalen?

Ook dat “papiertje” is overigens geen enkele garantie voor een zorgvuldig gefokte rashond, en dat maakt het nog meer begrijpelijk waarom veel mensen daar weinig waarde aan hechten. Het gevolg is dat veel mensen zich bezighouden – hetzij incidenteel, hetzij structureel – met het fokken van Labradors. Er worden zelfs regelmatig hele nesten Labradors uit het voormalige Oostblok naar Nederland gesmokkeld. De Labrador is een geliefd “product” geworden.

Dierenartsen krijgen regelmatig met dit “product” te maken, en zij vragen niet of nauwelijks naar de herkomst ervan. Zij zien op de behandeltafel slechts een Labrador met alweer een erfelijke afwijking, alweer een leven dat vroegtijdig moet worden beëindigd, met alle emotionele en financiële gevolgen voor de eigenaar en zijn gezin van dien.

De andere kant van het verhaal

In Nederland zijn een aantal rasverenigingen van de Labrador Retriever. Die rasverenigingen zijn aangesloten bij de Raad van Beheer op Kynologisch Gebied in Nederland. De Raad stelt een aantal eisen aan de honden waarmee wordt gefokt, en de rasverenigingen hanteren nog een aantal aanvullende eisen.

Er zijn in Nederland serieuze hobbyfokkers van Labradors die uitermate conscientieus te werk gaan. Velen van hen beoefenen hun hobby al meer dan dertig jaar met veel succes. Zij hechten veel waarde aan de gezondheid en het welzijn van hun honden en zijn al (honden)generaties lang uitermate selectief in de keuze van hun fokdieren. Zelf heb ik in tien jaar tijd zo’n 200 Labrador pups op de wereld gezet, en minder dan 2% daarvan heeft uiteindelijk een ziekte ontwikkeld. Deze resultaten zijn in geen enkel opzicht vergelijkbaar met de ongecontroleerde fokkerij die helaas nog steeds plaatsvindt.

Een reëel advies: ga niet over één nacht ijs

Wanneer je de keuze hebt gemaakt voor een Labrador, kijk dan niet in de krant of op Marktplaats, maar ga op zoek naar een serieuze, ervaren hobbyfokker met een goede naam. Een fokker die is aangesloten bij een door de Raad van Beheer erkende rasvereniging. Veel serieuze hobbyfokkers hebben de gezondheidsuitslagen van hun ouderdieren op hun website staan, en wanneer dat niet het geval is, vraag dan om die documenten te mogen inzien. Mocht je alle vertrouwen hebben in een bepaalde Labrador fokker en je besluit tot aankoop van een pup, dan kan het zijn dat je een wachttijd in acht moet nemen. Bij een goed “product” is de vraag vaak groter dan het aanbod, maar je geduld zal worden beloond.

Het moet eerst slechter worden voordat het beter gaat

Zolang de consument niet selectiever wordt en de misstanden in de ongeorganiseerde Labrador fokkerij blijven bestaan (het één bestaat niet zonder het ander), zullen wij geconfronteerd worden met onzorgvuldig gefokte Labradors, zal de dierenarts een zucht slaken wannneer er weer zo’n wanproduct in zijn praktijk komt. In dat licht bezien heeft de actie Rashondenwijzer van de Stichting Dier en Zorg waarschijnlijk een gewenst effect, want wanneer die actie ertoe leidt dat minder mensen impulsief of om economische redenen een Labrador aanschaffen bij broodfokkers en gelegenheidsfokkers, en derhalve de vraag terugloopt, zal het aanbod vanuit de ongeorganiseerde fokkerij eveneens verminderen. Het nadeel is dat dit segment van de consumenten zich zal richten op rassen waarvan (nu nog) weinig erfelijke aandoeningen bekend zijn, rassen die om die oneigenlijke reden in populariteit zullen stijgen, waarna dezelfde ellende opnieuw begint.